18 February 2018

Η Ανδρομέδα έχει περίπου ίδιο μέγεθος με το γαλαξία μας

Άρα δεν θεωρείται πια ο «μεγάλος αδελφός» μας
ΒΗΜΑ, 15/2/2018

Αυστραλοί αστρονόμοι υπολόγισαν ότι ο κοντινότερος γαλαξιακός γείτονάς μας, η Ανδρομέδα, έχει περίπου το ίδιο μέγεθος με το δικό μας γαλαξία.
Έως τώρα οι επιστήμονες θεωρούσαν ότι ο γαλαξίας της Ανδρομέδας έχει διπλάσιο έως τριπλάσιο μέγεθος σε σχέση με τον δικό μας γαλαξία και ότι αναπόφευκτα κάποια στιγμή θα μας «κατάπινε» ο μεγαλύτερος γείτονας.
Αυτή η εικόνα φαίνεται να ανατρέπεται τώρα, καθώς ερευνητές του Διεθνούς Κέντρου Ερευνών Ραδιοαστρονομίας (ICRAR) του Πανεπιστημίου της Δυτικής Αυστραλίας, με επικεφαλής τον αστροφυσικό δρα Πρατζγουάλ Κάφλε, που έκαναν τη σχετική δημοσίευση στο επιστημονικό έντυπο Monthly Notices της Βασιλικής Αστρονομικής Εταιρείας της Μ. Βρετανίας, εκτιμούν ότι η Ανδρομέδα (γνωστή και ως Μ31) «ζυγίζει» όσο 800 δισεκατομμύρια φορές περισσότερο από τον Ήλιο μας, περίπου όσο και ο γαλαξίας μας.
Οι ερευνητές, που χρησιμοποίησαν μια νέα τεχνική υπολογισμού, δήλωσαν ότι στο παρελθόν οι επιστήμονες είχαν υπερκτιμήσει την ποσότητα σκοτεινής ύλης που περιέχει η Ανδρομέδα. Όπως είπαν, εκτιμούν ότι στην πραγματικότητα η σκοτεινή ύλη είναι περίπου το ένα τρίτο σε σχέση με τους παλαιότερους υπολογισμούς.

Ο γαλαξίας μας και η Ανδρομέδα είναι δύο γιγάντιοι σπειροειδείς γαλαξίες στο λεγόμενο «τοπικό σύμπαν» μας που περιέχει περίπου 30 γαλαξίες και το φως χρειάζεται «μόνο» δυόμισι εκατομμύρια έτη για να φθάσει από τον ένα στον άλλο.
Αφού η Ανδρομέδα δεν θεωρείται πια ο «μεγάλος αδελφός» μας, πρέπει να γίνουν νέες προσομοιώσεις από τους επιστήμονες για να προβλεφθεί τι θα συμβεί, όταν τελικά οι δύο γαλαξίες, που συνεχώς πλησιάζονται, συγκρουσθούν σε περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια χρόνια.

12 February 2018

Η αλήθεια πάνω από την ελευθερία

Βιβλία, βιβλία
του Γιώργου Σιακαντάρη, Bookpress, 5/2/2018 
Μπορεί κάποιος που ναι μεν έχει καταγωγή από μια χώρα, αλλά δεν έχει ζήσει καθόλου εκεί, να γράψει καταπληκτικά πράγματα γι’ αυτήν και τους ανθρώπους της; Δύσκολο, αλλά όχι ανέφικτο. Ο Ρωσοεβραίος –κατά μερικούς περισσότερο Ουκρανοεβραίος– Μπέρναντ Μάλαμουντ (1914–1986) είναι γέννημα θρέμμα της Νέας Υόρκης και του αμερικανικού melting-pot. Οι γονείς του διατηρούσαν μπακάλικο σε γειτονιά του Μπρούκλιν όπου οι περισσότεροι μιλούσαν Γίντις. Ο μικρός Μπέρναντ άκουγε και αφομοίωνε τα πάντα που αφορούσαν τα πάθη της φυλής του στις χώρες της Ανατολικής Ευρώπης, όπου επικρατούσε αντισημιτισμός μεγαλύτερος κι από αυτόν που έφερε τον Χίτλερ στην εξουσία. Έτσι κατάφερε να γράψει για τα μαρτύρια των Εβραίων στην Ουκρανία και τη Ρωσία σαν να ήταν ό ίδιος, όχι απλώς παρών, αλλά ένα από τα θύματα.
Ο Μάλαμουντ, για πολλούς, θεωρείται ισάξιος των άλλων μεγάλων Αμερικανοεβραίων λογοτεχνών όπως ο Saul Bellow, ο Philip Roth και ο πολυμεταφρασμένος στα ελληνικά εκπληκτικός Isaac Bashevis Singer (πολωνοεβραικής καταγωγής). Στα ελληνικά κυκλοφόρησαν τρία ακόμη βιβλία του: Ο βοηθός (μτφρ. Θάνος Ελισαίος, εκδ. ΑΣΕ, δυστυχώς εξαντλημένο), Η τελευταία χάρη (μτφρ. Γιάννης Κωστόπουλος, εκδ. Ψυχογιός), Το μαγικό βαρέλι (μτφρ. Μάνθος Κρίσπης, εκδ. Γράμματα). Ο Μάστορας, γραμμένος το 1966, απέσπασε δύο πολύ μεγάλα βραβεία των ΗΠΑ: το Εθνικό Βραβείο και το Πούλιτζερ.
Εποχές ανορθολογισμών
Ένα πραγματικό περιστατικό που συνέβη στις 12 Μαρτίου 1911 σε μια περιθωριακή συνοικία του Κιέβου και αφορούσε τη δολοφονία ενός δωδεκάχρονου αγοριού, η οποία αποδόθηκε (σε ποιον άλλο;) σ’ έναν Εβραίο, τον Μεναχέμ Μέντελ Μπέιλις, πυροδότησε τον ήδη εδραιωμένο αντισημιτισμό. Ο αντισημιτισμός δεν ξεκινά από τα γεγονότα, οι λογικοί συλλογισμοί δεν τον πείθουν και δεν έχει επιχειρήματα. Κινείται γύρω από ένα ανορθολογικό πλαίσιο, εντός του οποίου η εμπειρία και τα γεγονότα δεν έχουν θέση, αντιθέτως είναι η ιδέα του Εβραίου που καθορίζει την εμπειρία. Δεν ενδιαφέρεται για την αντιπαράθεση επιχειρημάτων γιατί φοβάται τη λογική και τον διάλογο. Είναι ανορθολογισμός.
Ένας τέτοιος ανορθολογισμός κυριαρχεί στις αρχές του 21ου αιώνα όχι μόνο στην Ανατολική Ευρώπη (Πολωνία, Ουγγαρία, Τσεχία, Ρουμανία), όχι μόνο στις εθνικιστικές και αυταρχικές Ρωσία και Τουρκία, αλλά και στην Δυτική Ευρώπη της ανόδου της ακροδεξιάς. Αλλά το αποκορύφωμα της ισχύος αυτού του ανορθολογισμού βρίσκεται στην εκλογή Τραμπ ως Προέδρου της χώρας που πρώτη από όλον τον νεωτερικό κόσμο ακολούθησε τις επιταγές του Διαφωτισμού.
Γυρνάμε στην τσαρική Ρωσία των αρχών του 20ου αιώνα. Δεν ήθελε πολύ να ανάψει το φυτίλι. Η δολοφονία του δωδεκάχρονου ξεσήκωσε κύματα αντισημιτισμού σε μια κοινωνία έτοιμη να δεχθεί κάθε είδους ανορθολογική προσέγγιση της ιστορίας ώστε να εξηγήσει τα δικά της κενά, τις δικές της απουσίες. Στις αρχές του 20ου αιώνα στη Δυτική Ευρώπη κυριαρχούσε το πνεύμα του εφησυχασμού μιας κοινωνίας όπου για σαράντα χρόνια δεν είχε δει μεγάλο πόλεμο, αλλά στην Ανατολική Ευρώπη οι ήττες του τσαρικού καθεστώτος στην Ιαπωνία (1904), τα απόνερα της εξέγερσης του 1905 και η επακολουθήσασα αποτυχία της αγροτικής μεταρρύθμισης του Πρωθυπουργού Πιότρ Στολίπιν είχαν δώσει βήμα στον ανορθολογισμό των Ρασπούτιν. Ανορθολογισμός που σκίαζε τις καρδιές ακόμη και των πιο λογικών ανθρώπων.
Ακόμη και οι Εβραίοι φοβήθηκαν αρχικά να στηρίξουν τον Μπέιλις. Στη συνέχεια όμως, τηρουμένων των αναλογιών, ξεκίνησαν αντιδράσεις, όπως στην υπόθεση Ντρέιφους, κατά της κράτησής του, από ευρύτερα κοινωνικά στρώματα, αλλά και από διανοούμενους όπως ο Αλεξάντερ Μπλοκ, ο Μαξίμ Γκόρκι και ο Αλεξάντερ Κουπρίν. Τελικά, μετά από δύο χρόνια που δεν έγινε εφικτό να στηθεί ένα σοβαρό κατηγορητήριο, ο Μπέιλις αφέθηκε ελεύθερος. Το 1925 δημοσίευσε στα γίντις και αργότερα στ’ αγγλικά ένα βιβλίο με τίτλο The Story of my Sufferings, όπου περιγράφει με σκληρό ύφος όσα πέρασε. Αυτό το βιβλίο έδωσε την αφορμή στον Μάλαμουντ να γράψει τον Μάστορα. Μάλιστα η οικογένεια του Μπέιλις κατηγόρησε τον Μάλαμουντ για λογοκλοπή.
Δεν ισχύει όμως αυτό. Ο Μάλαμουντ έχει μια καταπληκτική ικανότητα να κάνει την ιστορία μεγάλη μυθιστορία. Ο δικός του Μπέιλις είναι ο Εβραίος πολυτεχνίτης Γιακόβ Μποκ, ο οποίος ζει σ’ ένα μικρό χωριό της ουκρανικής επαρχίας, χωρίς πολλές δουλειές, εγκαταλειμμένος από τη γυναίκα του. Άνθρωπος που δεν έχει σπουδάσει, αλλά με υπερβολική αγάπη στο διάβασμα και κυρίως σ’ ένα μεγάλο Εβραίο φιλόσοφο, τον Σπινόζα, ο οποίος έζησε στην ανεκτική Ολλανδία, χωρίς να αποφύγει και αυτός τις διώξεις κυρίως από τους «ομοθρήσκους» του. Αυτή η αδυναμία να καταλάβει και να τον καταλάβουν οι «ομόθρησκοι» συγκλονίζει και τον Μποκ.
Οι ιδέες του μεγάλου φιλόσοφου συνοδεύουν τον Μποκ παντού, σ’ όλα του τα βάσανα. Ο Μποκ είναι ένας Εβραίος που μεταξύ πολλών άλλων «ελαττωμάτων» του δεν ακολουθεί τις επιταγές της θρησκείας του, είναι ένας ελευθερόφρονας Εβραίος, όπως τον χαρακτηρίζει ο συγγραφέας. Ο «μάστορας», μάλλον, περισσότερο από ένστικτο και λιγότερο από φιλοσοφική τοποθέτηση ή λόγω των όποιων διανοητικών αποσκευών του δεν ακολουθεί καμία θρησκεία.
Αποφασίζει, αφού η γυναίκα του έφυγε με κάποιον άλλον, να εγκαταλείψει το χωριό του. Πηγαίνει στο Κίεβο και εκεί διασώζει ένα μέλος της διαβόητης αντισημιτικής οργάνωσης Μαύρες Εκατονταρχίες. Αυτός τον προσλαμβάνει ως επιστάτη στο πλινθοποιείο του, αφού προηγουμένως ο Μποκ του αποκρύπτει την καταγωγή του. Η χολή κόρη του εργοδότη του προσπαθεί να τον κερδίσει, αλλά αυτός την τελευταία στιγμή αποφεύγει την ερωτική πράξη μαζί της. Εδώ ο συγγραφέας δεν πείθει για τους λόγους που βάζει τον Μποκ να αρνείται στο τέλος να προχωρήσει τις σχέσεις του με την κόρη (σελ. 66-71).
Το μεγάλο «σφάλμα» του είναι ότι ενώ το πλινθοποιείο είναι σε μια περιοχή που απαγορεύεται να ζουν Εβραίοι, αυτός εγκαθίσταται εκεί, σε χώρο που του παραχωρεί ο ιδιοκτήτης. Ταυτοχρόνως έρχεται σε προστριβή με τους εργάτες συναδέλφους του, γιατί τους εμποδίζει να κλέβουν τον εργοδότη τους. Όλους αυτούς θα τους βρει μπροστά του ως βασικούς κατήγορους στη δικαστική πλεκτάνη που στήνεται εναντίον του. Αυτούς αλλά και την πλειοψηφία της κοινωνίας. Αν η δικαιοσύνη αποδιδόταν με «δημοψηφίσματα», αυτός θα ήταν ήδη καταδικασμένος.

Το δράμα του Μποκ
Όλα είναι έτοιμα για το δράμα που θα ακολουθήσει. Ο Γιακόβ Μποκ συλλαμβάνεται και φυλακίζεται για τη δολοφονία ενός αγοριού. Ο εισαγγελέας προσπαθεί να συνθέσει ένα στημένο κατηγορητήριο, αφού ο Μποκ αρνείται να αποδεχθεί ένα φόνο που δεν έκανε. Ο μόνος που τον υπερασπίζεται είναι ο δικαστικός ερευνητής Μπ. Α. Μπιμπίκοφ. Όταν ο Μποκ του ζητά έλεος, αυτός του απαντά ότι «το έλεος είναι για τον Θεό, εγώ εξαρτώ τις ελπίδες μου στο νόμο. Ο νόμος θα σας προστατέψει» (σελ. 102). Ο νόμος όμως δεν προστάτεψε τον Μποκ, παρόλο που ο δικαστικός ερευνητής διαμόρφωσε κατηγορητήριο μόνο για την παράνομη διαμονή του Μποκ και για το ότι απέκρυψε την καταγωγή του. Κατά τα άλλα όμως αντιστάθηκε στις παρεμβάσεις του εισαγγελέα να φτιάξει ένα ψευδές κατηγορητήριο.
Είναι όμως και ο μόνος που κάνει συζητήσεις με τον κατηγορούμενο για τον Σπινόζα. Συζητούν για τον Θεό και τη Φύση, για την αναγκαιότητα και την ελευθερία, για την ελευθερία των πολιτικών επιλογών. Ο δίκαιος και ακέραιος δικαστικός ερευνητής πληρώνει την αίσθηση δικαίου που έχει και την πρόθεσή του να δώσει πληροφορίες για την υπόθεση σε δημοσιογράφους με την ίδια του ζωή. Τον βρίσκει κρεμασμένο ο ίδιος ο Μποκ μέσα στη φυλακή που ήταν κρατούμενος και ο ίδιος. Αυτοκτονία ήταν η εύκολη απάντηση των αρχών. Από τύψεις είπαν που δεν συναινούσε στο να καταδικαστεί ένας «φονιάς». Τελικά η δικαιοσύνη σε ανορθολογικές εποχές, σε αυταρχικά και διεφθαρμένα καθεστώτα έχει τα μάτια της καλυμμένα, αλλά κάτι βλέπει και κάτι κάνει. Βλέπει το μίσος και το προωθεί. Μέσω του «νόμου», βεβαίως.
Αν οι συζητήσεις του μάστορα με τον Μπιμπίκοφ για τον Σπινόζα αποπνέουν μια φρεσκάδα ελευθερίας, η περιγραφή των συνθηκών φυλάκισής του, τα βασανιστήρια, οι άθλιες συνθήκες υγιεινής και διατροφής του κατηγορούμενου δίνουν ένα αποπνικτικό χαρακτήρα στο έργο. Το τέλος του έργου δεν είναι ίδιο με το τέλος της πραγματικής υπόθεσης Μπέιλις. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι συχνά ο Μάλαμουντ παρασύρεται σε κάποιους μελοδραματισμούς, ενώ η απόδοση του Σπινόζα σε πολλά σημεία δεν ανταποκρίνεται σε βάθος στην σπινοζική σκέψη. Παρόλα αυτά ο μάστορας αποδεικνύεται ένα σφουγγάρι που απορροφά, όσα ο Σπινόζα υποστηρίζει.
Τελευταίο αλλά όχι έσχατο, το βιβλίο πρέπει να διαβαστεί όχι μόνο ως ένα ακόμη «κατηγορώ» εναντίον του αντισημιτισμού, αλλά και ως ένας ύμνος προς τον άνθρωπο που ενστικτωδώς και όχι στη βάση μιας φιλοσοφικής κοσμοθεώρησης, τοποθετεί την εσωτερική του ελευθερία, την ατομική του αυτονομία και κυρίως την Αλήθεια πάνω από τις ανέσεις και την εξωτερική του ελευθερία. Όχι τυχαία ο συγγραφέας βάζει τον ήρωά του να αρνείται να αποδεχθεί την ενοχή του, ακόμη και όταν του υπόσχονται πως έτσι θα του δώσουν αμνηστία. Η μεταφράστρια Κατερίνα Σχινά κάνει ένα ακόμη ξενόγλωσσο βιβλίο να διαβάζεται ευχάριστα στα ελληνικά.

24 January 2018

Ο Ζουράρις είχε πλατυποδία

του Δημήτρη Χριστοδουλάκη, Liberal, 16/1/2018

Υπάρχει ένα ανέκδοτο που αφορά μία αρκούδα η οποία δεν ήθελε να λάβει μέρος στον πόλεμο που είχε ξεσπάσει ανάμεσα στα ζώα του δάσους. Για να τη σκαπουλάρει, αποφάσισε να γίνει Ι5 όπως λέμε και στο στρατό. Το «Ι» σημαίνει «Ικανότητα» και δηλώνεται με ένα νούμερο: Ι1, Ι2, Ι3, Ι4 και Ι5. Το Ι5, γνωστό και ως «τρελόχαρτο», σημαίνει απαλλαγή από την υποχρέωση στράτευσης, για ψυχολογικούς ή παθολογικούς λόγους. Άρχισε λοιπόν η αρκούδα να αντιγράφει άλλα ζώα που είχαν πάρει Ι5, για να τη γλιτώσει. Έκοψε την ουρά της όπως έκανε η πονηρή αλεπού. Έκοψε τα αυτιά της όπως έκανε ο δειλός λαγός, έβαλε φωτιά και έκαψε το τρίχωμα της, όπως έκανε ο τρελός ασβός, αυτό-ευνουχίστηκε, όπως έκανε και ο σκαντζόχοιρος. Τελικά όταν παρουσιάστηκε στον στρατονόμο, εκείνος την απάλλαξε αμέσως από την υποχρέωση στράτευσης, λόγω πλατυποδίας…
Από την ώρα που ο Κώστας Ζουράρις, ορκίστηκε υφυπουργός Παιδείας, μου ήρθε στο μυαλό το παραπάνω ανέκδοτο. Μου έδινε πάντοτε την εντύπωση πως η βασική του επιδίωξη κατά την διάρκεια της θητείας του, ήταν η απομάκρυνση του. Βέβαια, ο κύριος Ζουράρις δεν είναι και χθεσινός. Είναι ο άνθρωπος που ως επίτιμος πρόεδρος του κόμματος, με το χαρακτηριστικό όνομα, «Πυρίκαυστος Ελλάδα», δήλωνε το 2013 πως «Θέλουμε κατάληψη εξουσίας, οτιδήποτε λιγότερο θα ήταν γελοίο». Και αυτή δεν είναι η μόνη δήλωση που είχε κάνει στο παρελθόν και θα έπρεπε να ληφθεί σοβαρά υπόψη, έτσι ώστε να μην του δοθεί ποτέ το δικαίωμα συμμετοχής σε κυβερνητικό σχήμα. Θέλω να σας θυμίσω πως ο κύριος Ζουράρης, είχε παραστεί στην δίκη της 17Ν με την ιδιότητα του μάρτυρα υπεράσπισης του Αλέξανδρου Γιωτόπουλου. Του αρχηγού της τρομοκρατικής οργάνωσης, στον οποίο απαγγέλθηκαν κατηγορίες για 963 αδικήματα και καταδικάστηκε σε 17 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη.
Απαντώντας στο ερώτημα αν επικροτεί τις δολοφονίες που διέπραξε η 17Ν, ο κ. Ζουράρις απάντησε πως κάποιοι από τους δολοφονημένους, ήταν σύμφωνα με τη γνώμη του, εγκληματίες, και επομένως από την στιγμή που το κράτος το ελληνικό, επισήμως, δεν έπραξε το καθήκον, το έπραξαν πολίτες! Ενώ στη διευκρινιστική ερώτηση αν ο Γιωτόπουλος και ο Κουφοντίνας «είναι αντίστοιχοι και ανάλογοι με τον Καραϊσκάκη και τον Κολοκοτρώνη», ο κύριος Ζουράρις, απάντησε με μια θερμή κατάφαση. Ο μέχρι πρότινος, υφυπουργός Παιδείας, είχε χαρακτηρίσει ως σύγχρονο Κολοκοτρώνη και Καραϊσκάκη τον Δημήτρη Κουφοντίνα που έχει καταδικαστεί 11 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη για συμμετοχή σε 11 δολοφονίες, εκρήξεις και ληστείες. Η δήλωση του αυτή είχε γίνει το 2003. Πολύ πριν υπουργοποιηθεί. Την γνωρίζαμε και δεν ενοχληθήκαμε που ορκίστηκε ως υφυπουργός στο υπουργείο Παιδείας. Όχι το Αθλητισμού, το Περιβάλλοντος ή το Τουρισμού αλλά το υπουργείο Παιδείας.
Λήθη των ιδίων κακών θρασύτητα γεννά. Όπως θα έλεγε ίσως και ο ίδιος ο κύριος Ζουράρις για την απόφαση του κόσμου να ξεχάσει το ποιόν του και να αποδεχτεί την υπουργοποίηση του. Ακόμα και μετά την ανάληψη των νέων του καθηκόντων, όμως δεν έδειξε να πτοείται. Έκρινε για παράδειγμα, σκόπιμο να παραχωρήσει  συνέντευξη με την ιδιότητα του υφυπουργού Παιδείας, πριν ένα χρόνο, στο περιοδικό Down Town και να πει για την εμπειρία που είχε με έναν σωματώδη ομοφυλόφιλο μαύρο άνδρα, ο οποίος τον πήγαινε… φιλώντας για περίπου ένα τέταρτο, καθώς και την εμπειρία που είχε με μια ιερόδουλη στο Παρίσι. Καμία ντροπή. Κανένας αυτοέλεγχος. Τώρα, ζητώ κι εγώ ο αφελής, να νιώσει ντροπή ένας άνθρωπος που δεν είχε ντραπεί, σε συνέντευξη που παραχώρησε στον Alpha 96.5 το 2016, να αποκαλέσει μαλάκες όσους αποκαλούν τον Κάστρο δικτάτορα. Τον χαρακτηρισμό «Μαλάκες», δεν τον είπε με την ιδιότητα του οπαδού ή του καφενόβιου της γειτονιάς αλλά με την ιδιότητα του υπουργού της κυβέρνησης της Ελλάδας. Και μάλιστα του υφυπουργού Παιδείας!
Και πώς αντέδρασε ο κόσμος για το «Μαλάκες»; Ουδεμία αντίδραση. Απόλυτη ησυχία από το ακροατήριο. «Ο σιωπών συναινεί», όπως θα έλεγε και ο Ζουράρις.
Βέβαια, ο κ. Ζουράρις, φρόντισε από την πρώτη στιγμή που ανέλαβε τα καθήκοντά του να δηλώσει το ποιόν του. Κατά την άφιξη του στο Προεδρικό Μέγαρο, για την ορκωμοσία του ως υφυπουργού, φρόντισε να «απειλήσει» ένα ταλαίπωρο δημοσιογράφο που προσπαθούσε να του αποσπάσει μία δήλωση, λέγοντας του: «…στον Έβρο σε βλέπω εγώ». Κατάλαβες κύριε; Από την πρώτη στιγμή έδειξε να κατανοεί τη δύναμη της θέσης του. Αν το έλεγε αυτό ένας υπουργός της Νέας Δημοκρατίας, δεν θα είχε προλάβει καν να ορκιστεί από τις αντιδράσεις. Και για να μη λησμονούμε τη γλώσσα του κυρίου Ζουράρι, για την συγκεκριμένη περίπτωση, φαντάζομαι θα έλεγε «δειλών γυναίκες δεσποτών θρασύστομοι».
Σχετικά δε, με το λεγόμενο μνημόνιο διαρκείας, που συμφώνησε με τους δανειστές η κυβέρνηση, είχε δηλώσει: «Έχω την εντύπωση ότι το 2060 δεν θα ζουν ούτε αυτοί (οι δανειστές)… Μπορεί να πέσει ένα κομήτης του Χάλεϊ στο κεφάλι του Διεθνές Νομισματικού Ταμείου και να μην υπάρχει Νέα Υόρκη. Τι να πω;». Με μία τέτοια προσέγγιση, στο θέμα των μνημονιακών δεσμεύσεων, θα κόβονταν στην έκθεση ένας μαθητής γυμνασίου. Κανείς όμως δεν ενοχλήθηκε που τις έκανε ο ίδιος ο υφυπουργός Παιδείας. Στην ίδια συνέντευξη είχε δηλώσει και πως δεν έχει καμία σημασία η ψήφιση των μέτρων. Δηλαδή ένας υφυπουργός της κυβέρνησης, είχε δηλώσει πως δεν έχει καμία σημασία τι ψηφίζει η κυβέρνηση στην οποία συμμετέχει και δεν ξεσηκώθηκε το πανελλήνιο. «Ου φροντίς Ιπποκλείδη», (δηλαδή σκασίλα τους, στη νεοελληνική), θα σχολίαζε για την στάση του κόσμου στις απίστευτες αυτές δηλώσεις του, ο ίδιος ο κ. Ζουράρις.
Και επειδή δεν ξεσηκώθηκε το πανελλήνιο, απτόητος σε άλλη του συνέντευξη στα Παραπολιτικά, για τα νέα μέτρα είπε: «Ποιος ζει, ποιος πεθαίνει μετά το 2019». Και το είπε, επειδή είδε την απάθεια του κόσμου στην προηγούμενη δήλωση του για το ίδιο θέμα. Ή όπως θα έλεγε και πάλι ο κύριος Ζουράρις για τη περίσταση, «παρά κωφόν αποπαρδείν», δηλαδή σαν να κλάνεις δίπλα σε κουφό.
Σε μία άλλη του συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, πριν λίγους μήνες, ερωτηθείς για τη «μεγάλη έξοδο» πτυχιούχων στο εξωτερικό, είχε απαντήσει πως καλώς φεύγουν τα παιδιά στο εξωτερικό, γιατί είμαστε λίγο χειρότερα από την Ινδία. Εγώ δεν ξέρω κανένα στρατηγό, να λέει στο στράτευμα πως ο πόλεμος είναι χαμένος και ο εχθρός είναι ισχυρότερος, οπότε δεν είναι και κακή επιλογή το να την κοπανήσουν. Γιατί αυτό είπε από τη θέση του υφυπουργού Παιδείας. Δεν το είπε ως απλός πολίτης. Δεν προσήλθε σε εκείνη την συνέντευξη στον ΣΚΑΪ, ως απλός πολίτης αλλά ως υφυπουργός Παιδείας. Αρχή άνδρα δείκνυσι, όπως θα έλεγε και ο ίδιος για τον εαυτό του…
Για το Σκοπιανό δε, σε πρόσφατη συνέντευξή του, είχε δηλώσει πως δεν είναι βασικό θέμα το Σκοπιανό. Συγκεκριμένα δήλωσε πως «Ένας νόμος είναι. Θα ψηφιστεί αυτός, έρχεται άλλος νόμος. Δεν είναι βασικό το θέμα των Σκοπίων. Δεν είναι από αυτά που διαμορφώνουν την αποκλειστικότητα στη διαμόρφωση μιας συνολικής πολιτικής». Με τον ίδιο τρόπο που υποτίμησε την αξία της νομοπαρασκευαστικής εξουσίας της βουλής στο θέμα του μνημονίου, το έκανε και για το Σκοπιανό. Για τον κύριο Ζουράρι, δεν έχει καμία λοιπόν σημασία, το τι ψηφίζει η βουλή των Ελλήνων. Και πάλι, κανείς δεν έδειξε να ενοχλείται ιδιαίτερα. Ο σιωπών συναινεί, όπως θα έλεγε και πάλι ο κύριος Ζουράρις…
Η χειρότερη ωστόσο δήλωση κατ’ εμέ, έγινε τον Δεκέμβριο του 2016, όταν υποστήριξε πως δεν έχει σημασία να χάσουμε και μερικά νησιά. Είπε συγκεκριμένα: «Νομίζετε ίσως ότι δεν απειλούμαστε τώρα ως χώρα, μόνο κάποια νησιά μάς ζητάει ο Ερντογάν. Και να χάσουμε μερικά νησιά δεν πειράζει». Για την παραπάνω δήλωση του, ενοχληθήκαμε βέβαια κάποιοι, αλλά όχι τόσο ώστε να τον πετάξουμε με τις κλωτσιές από το Ελληνικό κοινοβούλιο. Προφανώς σκεφτήκαμε πως υπουργός Παιδείας είναι, μπορεί να λέει και καμία λαλακία…
Σαν την αρκούδα από το ανέκδοτο λοιπόν. Έκοψε τα αυτιά του, έκοψε την ουρά του, έκαψε το τρίχωμα του, έκοψε και τα αποτέτοια του και κανένας δεν είδε πως είναι ακατάλληλος για το αξίωμα που του δώσαμε. Τελικά αποπέμφθηκε επειδή έβρισε τους οπαδούς του Ολυμπιακού και του Άρη. Λες και δεν είχε ξαναβρίσει με τον ίδιο ακριβώς τρόπο τους οπαδούς του Ολυμπιακού τον Απρίλιο του 2017 σε παρουσία του στην εκπομπή του Κωνσταντίνου Μπογδάνου. Λες και δεν είχε αντιδράσει με τον ίδιο τρόπο ο Ολυμπιακός, προτρέποντας τους οπαδούς του, να το θυμηθούν αυτό στην κάλπη.
Ο Κώστας Ζουράρις είναι ένας ευφυής επιστήμων με πολύ κακή αγωγή. Και στον άνθρωπο με κακή αγωγή, το θάρρος γίνεται θράσος, η σοφία σχολαστικότητα, η ευφυΐα κοροϊδία, η απλότητα βαναυσότητα και η καλοσύνη γίνεται κολακεία. Όπως σοφά είχε παρατηρήσει ένας Άγγλος φιλόσοφος με το όνομα John Locke. Θεωρώ πως η αποπομπή του Ζουράρι με την δικαιολογία της εξύβρισης των οπαδών κάποιας ποδοσφαιρικής ομάδας, είναι στην πραγματικότητα, η επιβεβαίωση της ορθότητας των προηγούμενων δηλώσεων του. Γιατί εάν κρίθηκαν ως ικανές για την αποπομπή του οι τελευταίες του δηλώσεις και όχι οι προηγούμενες, τότε οι προηγούμενες δεν ήταν κατά την κυβέρνηση, λανθασμένες, δεν ήταν για τον βούρκο, δεν αποτελούσαν ντροπή για το κοινοβούλιο και την ίδια την κυβέρνηση, δεν λέρωναν το κύρος της. Ίσως γιατί όπως σωστά θα παρατηρούσε και ο κύριος Ζουράρις, «ύες βορβόρω ήδονται μάλλον ή καθαρώ ύδατι». Δηλαδή τα γουρούνια ευχαριστιούνται περισσότερο στον βούρκο, παρά στο καθαρό νερό.
Κλείνοντας, θέλω να πω πως από το υπουργείο Παιδείας, έχουν περάσει πολλές και διαφορετικές προσωπικότητες. Ελάχιστοι από αυτούς κατάφεραν να αφήσουν το σημάδι τους. Ο Κώστας Ζουράρις, μάλλον θα αφήσει ένα λεκέ…

15 January 2018

Να μιλήσουμε λοιπόν για το Mega

του Γιάννη Πρετεντέρη, Το Βήμα, 14/1/2018
Το Mega το έζησα από την πρώτη έως την τελευταία (έως σήμερα...) στιγμή του. Και είμαι υπερήφανος γι' αυτό. Δεν χρειάζεται να πω ότι ήταν το καλύτερο και ισχυρότερο μέσο που γνώρισε ποτέ η Ελλάδα. Αυτό όμως δεν έτυχε. Πέτυχε.
Ήταν το καλύτερο επειδή είχε καλύτερη διοίκηση, πρόγραμμα, ειδήσεις, εκπομπές και σειρές. Eπειδή διέθετε τα καλύτερα στελέχη, καλλιτέχνες, δημοσιογράφους.
Και ήταν το καλύτερο επειδή όλα αυτά τα έθετε στην υπηρεσία μιας ευγένειας, ενός πολιτισμού και μιας αισθητικής που καταλάβαμε πόσο σημαντικά ήταν μόνο όταν έλειψαν. To Mega έγινε το ισχυρότερο επειδή ήταν το καλύτερο. Τόσο απλά. Έβγαλε λεφτά. Μοίρασε λεφτά. Ήταν μετρημένα δανειοδοτημένο και γενικώς (ακόμα και στο τέλος) μια υγιής και άψογα οργανωμένη τηλεοπτική επιχείρηση.
Το πρόβλημα του Mega ήταν η ισχύς του. Κάτι που αποτελεί τεκμήριο υγείας μιας δημοκρατίας (η ύπαρξη δηλαδή ισχυρών και αυτοπροσδιοριζόμενων Μέσων...) θεωρήθηκε περίπου αμάρτημα καθοσιώσεως ή στρέβλωση. Αυτή η θεμιτή και επιθυμητή ισχύς ενοχλούσε. Οι απέξω δεν την άντεχαν.


Θυμάμαι ακόμη κορυφαίο στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ που μου έλεγε το 2012:
-Να ξέρεις ότι ξέρουμε πως από εσάς χάσαμε τις εκλογές του Ιουνίου! Είναι το μεγαλύτερο εύσημο που έχω ακούσει - κάναμε απλώς τη δουλειά μας. Αλλά από τότε άρχισε ο πόλεμος. Η επίθεση στο Mega δεν ήταν απλώς μια κριτική ή μια αντιπαράθεση. Ήταν συνειδητό πολιτικό σχέδιο. «Το τρίγωνο της διαπλοκής».
Ενεργοποιήθηκε ο παλαιός αφελής ψόγος της «διαπλοκής» - παρότι η ιδρυτική ομάδα του Τηλέτυπου (Λαμπράκης, Βαρδινογιάννης, Μπόμπολας, Αλαφούζος. Τεγόπουλος) ήταν όλοι εκδότες και μόνο ένας είχε δοσοληψίες με το Δημόσιο. Είναι δυνατόν ο ένας να χρησιμοποιεί για ίδιο όφελος κάτι που ανήκει σε πέντε; Από δίπλα επιστρατεύθηκε το οπλοστάσιο μιας αντισυστημικής και βαθιά διαταραγμένης ψυχοπαθολογίας.
«Τζάμπα συχνότητες» - τα κανάλια πλήρωναν τέλος συχνοτήτων. «Χωρίς άδεια» - υπήρχαν ετήσιες άδειες. «Νταβατζήδες», «φερέφωνα», «θαλασσοδάνεια», «προπαγάνδα» - πάντα υπάρχουν βλαμμένοι για τέτοια πραμάτεια. Ενα επιθετικό μείγμα ανορθολογισμού, χυδαιότητας και φθόνου. Το οποίο υπέσκαψε το Mega επειδή δεν απαντήθηκε εγκαίρως. Λάθος.
Δεν νομίζω να αμφισβητεί κανείς ότι ειδικά ο ΣΥΡΙΖΑ και η «κομπανία των απέξω» (που ενισχύθηκε με την κρίση) ήθελαν να κλείσει το Mega. Εκαναν τα πάντα. Στην αντιπολίτευση. Και στην κυβέρνηση. Εβρισαν. Συκοφάντησαν. Εκφόβισαν. Πίεσαν τις τράπεζες, το ΕΣΡ, την DIGEA, τη Δικαιοσύνη, τα άλλα κανάλια. Πίεσαν τους μετόχους του Mega.
Κινήθηκαν εκτός ορίων και κανόνων. Ο πρώην πρόεδρος του Τηλέτυπου Στ. Ψυχάρης έχει περιγράψει δημοσίως, με στοιχεία και ονόματα, τις πιέσεις για να ελέγξουν το κανάλι και τα πρόσωπά του. Και δεν έχει διαψευστεί ούτε για τα μάτια του κόσμου. Δεν φταίνε εκείνοι όμως αν οι τράπεζες ή η Δικαιοσύνη ενέδωσαν και τους έκαναν το χατίρι. Ο Χρήστος Λαμπράκης έλεγε «δεν υπάρχουν εκβιασμοί, υπάρχουν εκβιαζόμενοι». Και από τέτοιους σήμερα, να φάνε κι οι κότες!
Ακόμα κι έτσι όμως το Mega μπορούσε να αντέξει. Έπεσε, όπως όλα τα μεγάλα κάστρα, όχι απέξω αλλά «από μέσα». Η δεύτερη γενιά μετόχων (η δεύτερη γενιά των ιδρυτών εννοώ, διότι οι πιο πρόσφατοι απλώς κληρονόμησαν το πρόβλημα...) αποδείχθηκε κατώτερη όχι μόνο των περιστάσεων αλλά και ενός μεγέθους που δεν κατάφεραν να διαχειριστούν.
Ο ένας δεν μπορούσε - για υποκειμενικούς ή αντικειμενικούς λόγους, αδιάφορο... Ο δεύτερος ήταν ανεπαρκής και, όπως όλοι οι ανεπαρκείς, προβληματικός. Ο τρίτος δεν ήθελε - για δικούς του λόγους που δεν γνωρίζω, αλλά μπορώ  υποθέσω.
Ενα κάστρο μπορεί να αντέξει όλους τους εχθρούς του κόσμου, όπως άντεξαν «Το Βήμα» και «Τα Νέα» απέναντι στους ίδιους εχθρούς. Αποκλείεται όμως να αντέξει αν δεν το στηρίζουν οι δικοί του, οι ιδιοκτήτες του. Και αυτοί δεν στήριξαν το Mega.
Δεν γνωρίζω τη συνέχεια, αν και δεν είμαι αισιόδοξος. Ούτως ή άλλως, το Mega ήταν για μένα και για πολλούς ένα υπέροχο ταξίδι ζωής το οποίο έχει ολοκληρωθεί.
Απλώς δεν του αξίζει τέτοιο τέλος.


12 January 2018

Κροκόδειλοι στην Εύβοια και κόμπρες στον Αξιό πριν 18 εκατ. χρόνια

Ζούγκλα το Αλιβέρι, σαβάνα η Νέα Μεσήμβρια

in.gr, 11/1/2018


Κροκόδειλοι ζούσαν στην Εύβοια και συγκεκριμένα στο Αλιβέρι πριν από 18 εκατομμύρια χρόνια, ενώ κόμπρες και μεγάλες σαύρες στον Αξιό, σύμφωνα με πρόσφατα ευρήματα επιστημόνων που μελέτησαν σειρά απολιθωμάτων.
Συγκεκριμένα, τα δόντια των προϊστορικών κροκοδείλων βρέθηκαν από την μορφή απολιθωμάτων στο Αλιβέρι Ευβοίας από το Πανεπιστήμιο της Ουτρέχτης στην Ολλανδία και μελετήθηκαν/ταυτοποίησαν από επιστήμονες με επικεφαλής τον Γιώργο Γεωργαλή, παλαιοντολόγο από το Πανεπιστήμιο του Φρίμπουργκ και το Πανεπιστήμιο του Τορίνο.
«Πρόκειται για κάποια από τα αρχαιότερα απολιθώματα κροκοδείλων που βρέθηκαν στην Ελλάδα», διευκρινίζει ο κ. Γεωργαλής, ο οποίος δημοσίευσε σχετική εργασία στο επιστημονικό έντυπο Historical Biology.
Δόντια προϊστορικών κροκοδείλων βρέθηκαν στο Αλιβέρι Ευβοίας
Προσθέτει ότι στην περιοχή βρέθηκαν και απολιθώματα από χαμαιλέοντες, που είναι και μοναδικά στην Ελλάδα, καθώς και διάφορα φίδια, σαύρες, χελώνες και βάτραχοι.
«Όπως καταλαβαίνετε, στην περιοχή εκείνη την εποχή επικρατούσε πολύ πιο θερμό κλίμα, είχε πολύ έντονο υδάτινο στοιχείο και κατά πάσα πιθανότητα έμοιαζε με ζούγκλα», αναφέρει ο ερευνητής.
Παράλληλα, κόμπρες και τεράστιες σαύρες, που μοιάζουν με τον σημερινό Δράκο του Κόμοντο, ζούσαν πριν από εκατομμύρια χρόνια στην περιοχή του Αξιού, που ήταν σαβάνα. Απολιθώματα που ταυτοποιήθηκαν πρόσφατα δείχνουν ότι το ιδιαίτερα θερμό κλίμα στην περιοχή του Αξιού, κατά το Μειόκαινο (η πρώτη γεωλογική εποχή της Νεογενούς Περιόδου), πριν από περίπου 9 εκατομμύρια χρόνια, ήταν ιδανικό για κόμπρες και βαράνους, μεγαλόσωμες δηλαδή σαύρες, στις οποίες ανήκει και ο σημερινός Δράκος του Κόμοντο, που ζει σε νησιά της Ινδονησίας.
Τα απολιθώματα των ερπετών αυτών είχαν εντοπισθεί πριν από χρόνια στην περιοχή της Νέας Μεσήμβριας και φυλάσσονται στο Τμήμα Γεωλογίας του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, αλλά μόλις πρόσφατα έγινε η ταυτοποίησή τους.
Τα ευρήματα περιγράφηκαν σε άρθρο, στο ελβετικό επιστημονικό έντυπο Swiss Journal of Geosciences, από τους παλαιοντολόγους Γιώργο Γεωργαλή, Ζαν-Κλοντ Ραζε (Μουσείο Φυσικής Ιστορίας του Παρισίου), Λουις ντε Μπονις (Πανεπιστήμιο του Πουατιέ) και Γιώργο Κουφό (Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης).
«Εγινε ταυτοποίηση των περίπου 10 απολιθωμάτων και αναγνωρίσαμε ένα μικρό φίδι, μία μεγάλη σαύρα, μία κόμπρα και έναν βαράνο που αποτελούσαν τότε την ερπετοπανίδα της περιοχής», εξηγεί ο κ. Γεωργαλής.
Διευκρινίζει, μάλιστα, ότι πρόκειται για τα πρώτα απολιθώματα σαυρών και φιδιών στον Αξιό, μιας περιοχής όπου έως τώρα είχαν ταυτοποιηθεί κυρίως οστά θηλαστικών όπως ο Ουρανοπίθηκος (Ouranopithecus macedoniensis), λιοντάρια, ύαινες και αντιλόπες.
Καταλήγοντας, ο κ. Γεωργαλής τονίζει ότι δεν έχει γίνει ενδελεχής έρευνα στην Ελλάδα για τα απολιθωμένα ερπετά, τα οποία βρίσκονταν σε πολλές θέσεις στην χώρα και η μελέτη τους θα συντελούσε στην κατανόηση της εξέλιξης των σαυρών και των φιδιών σε ολόκληρη την Ευρώπη, σε συνδυασμό με την παλαιογεωγραφία και το κλίμα της ευρύτερης περιοχής.